Shloka 5
सैन्यसंनिवेशः (Sainyasaṃniveśaḥ) — Deployment, Omens, and Yuddha-Dharma Conventions
Devanagari script
अभियाय च दुर्धर्षा धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम् | प्राड्मुखा: पश्चिमे भागे न्यविशन्त ससैनिका:,पाण्डवोंके योद्धालोग अपने-अपने सैनिकोंके सहित धृतराष्ट्रपुत्रकी दुर्धर्ष सेनाके सम्मुख जाकर पश्चिमभागमें पूर्वाभिमुख होकर ठहर गये थे
Transliteration
abhiyāya ca durdharṣā dhārtarāṣṭrasya vāhinīm | prāṅmukhāḥ paścime bhāge nyaviśanta sasainikāḥ ||
Translation
Tiến lên đối diện đạo quân đáng sợ của các con Dhṛtarāṣṭra, các chiến sĩ Pāṇḍava—mỗi người cùng đội quân của mình—đóng ở phía tây, quay mặt về hướng đông. Cảnh ấy cho thấy trật tự nghiêm cẩn và quyết tâm mà cả hai phe mang vào cuộc chiến sẽ thử thách bổn phận, lòng trung thành và lẽ chính.
Word by Word
अभियायhaving approached/advanced towards
अभियाय:
TypeVerb
Rootअभि-या (धातु √या)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), कर्तरि, —, —, —
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दुर्धर्षाम्hard-to-assail, formidable
दुर्धर्षाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुर्धर्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
धार्तराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra's (son/line)
धार्तराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
वाहिनीम्army, host
वाहिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाहिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राङ्मुखाःfacing east
प्राङ्मुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राङ्मुख
FormMasculine, Nominative, Plural
पश्चिमेin the western
पश्चिमे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपश्चिम
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
भागेpart/region
भागे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभाग
FormMasculine, Locative, Singular
न्यविशन्तthey took position / sat down / halted
न्यविशन्त:
TypeVerb
Rootनि-वि-श् (धातु √विश्)
Formलङ् (imperfect), Past, Third, Plural, परस्मैपदम्
ससैनिकाःtogether with their troops
ससैनिकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootससैनिक
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वैशग्पायन उवाच
Characters & Entities
P
Pāṇḍavas (implied by context: 'Pāṇḍava warriors')D
Dhārtarāṣṭras (sons/party of Dhṛtarāṣṭra)V
vāhinī (army)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes