Shloka 163
अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
एष धर्मो महान् शक्र महागुणफलोदय: । “सहस्र नेत्रधारी इन्द्र! आप तीन वर्षके पुराने बीजों (जौ, गेहूँ आदि अनाजों)-से यज्ञ करें। यही महान् धर्म है और महान् गुणकारक फलकी प्राप्ति करानेवाला है”
vaiśampāyana uvāca | eṣa dharmo mahān śakra mahāguṇaphalodayaḥ | sahasranetradhārī indra! āpa tīna varṣake purāne bījoṃ (jau, gehūṃ ādi anājoṃ)-se yajña kareṃ | yahī mahān dharma hai aura mahān guṇakāraka phalakī prāpti karānevālā hai |
Vaiśampāyana nói: “Hỡi Śakra (Indra), đây là một dharma vĩ đại, làm nảy sinh sự tăng trưởng của những đức hạnh lớn và quả báo của chúng. Hỡi Indra ngàn mắt, hãy cử hành tế lễ bằng hạt ngũ cốc đã để ba năm (như lúa mạch và lúa mì). Chính đó là đại dharma, có thể ban quả lành sinh từ đại công đức.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that a properly conducted sacrifice, even down to the prescribed purity and suitability of its materials (here, aged grain-seeds), is a form of great dharma that generates substantial virtue and corresponding spiritual results (phala).
Vaiśampāyana, as narrator, reports an instruction addressed to Indra (Śakra, the thousand‑eyed). The instruction identifies a specific sacrificial practice—using three‑year‑old grain-seeds—as an exemplary dharmic act that yields great merit.