Shloka 14
अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
धर्मोपघातकस्त्वेष समारम्भस्तव प्रभो । नायं धर्मकृतो यज्ञो न हिंसा धर्म उच्यते
dharma-upaghātakas tveṣa samārambhas tava prabho | nāyaṃ dharma-kṛto yajño na hiṃsā dharma ucyate ||
Vaiśampāyana nói: “Muôn tâu chúa thượng, việc khởi sự này của ngài làm tổn hại dharma. Lễ tế này không được cử hành theo lẽ chính, vì bạo lực không nơi nào được tuyên xưng là dharma.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse asserts an ethical principle: an act that harms dharma cannot be justified as dharma, and violence (hiṃsā) is not to be labeled righteousness—especially when presented under the guise of a sacrificial rite.
The narrator reports a moral objection raised against a sacrificial undertaking: the speaker addresses a ‘lord’ and challenges the legitimacy of the yajña on ethical grounds, arguing that its violent aspect makes it contrary to dharma.