अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
अपरिज्ञानमेतत् ते महान्तं धर्ममिच्छत: । न हि यज्ञे पशुगणा विधिदृष्टा: पुरंदर,'पुरंदर! आप महान् धर्मकी इच्छा करते हैं तो भी जो पशुवधके लिये उद्यत हो गये हैं, यह आपका अज्ञान ही है; क्योंकि यज्ञमें पशुओंके वधका विधान शास्त्रमें नहीं देखा गया है
vaiśampāyana uvāca | aparijñānam etat te mahāntaṃ dharmam icchataḥ | na hi yajñe paśugaṇā vidhidṛṣṭāḥ purandara |
Vaiśampāyana nói: “Đó là sự vô minh của ngài—dẫu ngài mong cầu con đường đại dharma—nếu ngài đã trở nên quyết tâm sát hại muôn thú. Bởi trong tế lễ, không hề thấy trong kinh điển có quy định giết cả đàn vật, hỡi Purandara.”
वैशम्पायन उवाच
True dharma requires right understanding of śāstric injunctions; zeal for a ‘great’ religious act does not justify violence when the rule for such killing is not actually sanctioned. The verse frames animal-slaughter in the name of yajña as a sign of ignorance rather than righteousness.
Vaiśampāyana, narrating the episode, addresses Purandara (Indra) and rebukes the intention to kill animals for a sacrifice, asserting that such mass animal-killing is not supported by proper ritual injunctions and thus contradicts the pursuit of dharma.