Shloka 28
Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha
नाविद्यत तदा विप्रा: संचयस्तन्निबोधत । क्षीणौषधिसमावेशे द्रव्यहीनो5भवत् तदा
na avidyat tadā viprāḥ sañcayas tan nibodhata | kṣīṇauṣadhi-samāveśe dravya-hīno 'bhavat tadā brāhmaṇo, suno | eka-samaye tatra mahān bhayaṅkaraḥ akālaḥ apatat | teṣu dineṣu dharmātmanaḥ brāhmaṇasya anna-sañcayo na āsīt, kṣetra-annaṃ ca śuṣyati sma | ataḥ sa sarvathā nirdhano 'bhavat |
Nakula nói: “Hãy hiểu điều này: khi ấy các Bà-la-môn không có chút lương thực dự trữ nào. Khi cỏ cây, thảo dược và hoa màu đều héo tàn, vị Bà-la-môn ấy trở nên trống rỗng mọi nguồn lực, hỡi con. Quả thật, một nạn đói lớn và ghê gớm đã giáng xuống nơi ấy. Trong những ngày đó, vị Bà-la-môn chính hạnh không có thóc gạo để dành, và sản vật ngoài đồng cũng khô kiệt; vì thế ông hoàn toàn lâm vào cảnh bần cùng.”
नकुल उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds how external calamity (famine) can strip even a righteous person of material support, setting the ethical stage for dharmic choices under scarcity—where virtue is tested not in abundance but in deprivation.
Nakula describes a severe famine: crops and herbs have dried up, there is no stored grain among the brahmins, and a particular righteous brahmin becomes completely destitute—preparing the context for subsequent actions and moral decisions.