Shloka 15

Ulūpī–Citravāhinī Saṃvāda: Dhanaṃjaya-patana and Prāya-threat

Devanagari script

सर्वोपकरणोपेतं युक्तमश्वचिर्मनोजवै: । सचक्रोपस्करं श्रीमान्‌ हेमभाण्डपरिष्कृतम्‌

Transliteration

sarvopakaraṇopetaṁ yuktam aśvacirmamanojavaiḥ | sacakropaskaraṁ śrīmān hemabhāṇḍapariṣkṛtam ||

Translation

Vaiśampāyana nói: Cỗ chiến xa lộng lẫy ấy đã được trang bị đầy đủ mọi khí cụ chiến trận. Nó được thắng bởi những tuấn mã nhanh như ý nghĩ, bánh xe và mọi vật dụng cần thiết đều sẵn sàng. Được điểm sức bằng đồ trang sức vàng và những khí dụng bằng vàng tinh luyện, chiến xa rực sáng vẻ uy nghi vương giả—chuẩn bị cho cuộc đối đầu theo chính pháp sắp mở ra, nơi một vị vua sẽ tiến ra nghênh chiến Arjuna, đúng với bổn phận và danh dự.

Word by Word

• सर्वोपकरणोपेतम्: endowed with all equipment
• सर्वोपकरणोपेतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सर्व-उपकरण-उपेत
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• युक्तम्: yoked/attached (harnessed)
• युक्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: युक्त
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अश्वैः: with horses
• अश्वैः: Karana
• Type: Noun
• Root: अश्व
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• मनोजवैः: with mind-swift (very fast) ones
• मनोजवैः: Karana
• Type: Adjective
• Root: मनोजव
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• सचक्रोपस्करम्: with wheels and equipment
• सचक्रोपस्करम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: स-चक्र-उपस्कर
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• श्रीमान्: splendid/illustrious
• श्रीमान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: श्रीमत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• हेमभाण्डपरिष्कृतम्: adorned with golden vessels/ornaments
• हेमभाण्डपरिष्कृतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: हेम-भाण्ड-परिष्कृत
• Form: Neuter, Accusative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• chariot (ratha)
• horses (aśvāḥ)
• wheels (cakra)
• golden vessels/fittings (hemabhāṇḍa)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights kṣatriya-dharma through disciplined readiness: power and wealth (golden adornments, swift horses) are presented not for vanity but to meet a duty-bound confrontation with proper preparation and honor.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana describes a magnificently equipped chariot—fully prepared with war-gear and mind-swift horses—signaling that a royal warrior is about to advance to face Arjuna in the Aśvamedha-related episode.