Shloka 12
Aśvamedha-dīkṣā, Vyāsa’s horse-release, and Arjuna’s departure with Gāṇḍīva (आश्वमेधिक-दीक्षा तथा हय-उत्सर्गः)
युधिछिर उवाच अयमश्वो यथा ब्रद्वान्नुत्सृष्ट: पृथिवीमिमाम् । चरिष्यति यथाकामं तत्र वै संविधीयताम्
yudhiṣṭhira uvāca | ayam aśvo yathā brāhmaṇān utsṛṣṭaḥ pṛthivīm imām | cariṣyati yathākāmaṃ tatra vai saṃvidhīyatām |
Yudhiṣṭhira nói: “Bạch Bà-la-môn, đây là con ngựa. Xin hãy sắp đặt cách thả nó để nó có thể rong ruổi khắp cõi đất này theo ý muốn của mình. Chính ngài hãy định liệu mọi điều cho thỏa đáng. Và bạch hiền giả, xin cũng cho biết: ai sẽ hộ vệ con ngựa này khi nó tự do lang thang khắp thế gian?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic governance: even a royal ritual asserting sovereignty must be conducted with proper procedure (saṃvidhāna) and with clear responsibility for protection. Authority is shown as accountable, guided by learned counsel, and bound to orderly conduct rather than mere power.
As part of the Aśvamedha preparations, Yudhiṣṭhira addresses a Brāhmaṇa/sage, asking how the sacrificial horse should be released to roam freely over the earth and requesting guidance on who should be assigned to guard it during its wandering.