Shloka 2
Abhimanyu’s Śrāddha; Vyāsa’s Assurance of the Unborn Heir (अभिमन्योः श्राद्धं तथा गर्भरक्षणोपदेशः)
अभिमन्योर्वध॑ वीर: सो>त्यक्रामन्महामति: । अप्रियं वसुदेवस्य मा भूदिति महामति:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! प्रतापी वसुदेवनन्दन भगवान् श्रीकृष्ण जब पिताके सामने महाभारतयुद्धका वृत्तान्त सुना रहे थे, उस समय उन्होंने उस कथाके बीचमें जान-बूझकर अभिमन्युवधका वृत्तान्त छोड़ दिया। परम बुद्धिमान् वीर श्रीकृष्णने सोचा, पिताजी अपने नातीकी मृत्युका महान् अमंगलजनक समाचार सुनकर कहीं दुःख-शोकसे संतप्त न हो उठें। इनका अप्रिय न हो जाय। इसीसे वह प्रसंग नहीं सुनाया
vaiśampāyana uvāca | abhimanyor vadhaṁ vīraḥ so ’tyakrāman mahāmatiḥ | apriyaṁ vasudevasya mā bhūd iti mahāmatiḥ ||
Vaiśampāyana nói: Vị anh hùng đại trí ấy đã cố ý lướt qua chuyện Abhimanyu bị giết, tự nhủ: “Chớ để điều gì khiến Vasudeva phải đau lòng.” Bởi sự khôn ngoan đầy cân nhắc, Ngài đã bỏ đoạn đau đớn ấy, để bậc trưởng thượng không bị nỗi sầu đánh gục khi nghe tin cháu mình đã mất.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Wisdom includes sensitivity: even truthful speech may be ethically moderated when it would cause needless anguish to an innocent elder. The verse highlights compassionate restraint—avoiding harsh or grief-inducing details when no dharmic purpose is served by stating them at that moment.
In the course of recounting the war story, the narrator notes that the speaker intentionally skips the episode of Abhimanyu’s death, fearing it would bring painful grief to Vasudeva upon hearing of his grandson’s fate.