Shloka 16
युद्धसंग्रहः
Kurukṣetra Campaign in Summary
Devanagari script
ततः सम्पूज्यमान: स विवेश भवनं शुभम्
Transliteration
tataḥ sampūjyamānaḥ sa viveśa bhavanaṃ śubham
Translation
Bấy giờ, được tôn kính đúng lễ và tiếp đón cung kính, chàng bước vào tư dinh cát tường—một hình ảnh của lòng hiếu khách chính đáng và bổn phận xã hội được hoàn thành qua sự kính trọng dành cho vị khách xứng đáng.
Word by Word
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त), अर्थे: 'तस्मात्/तदनन्तरम्'
सम्पूज्यमानःbeing honored/worshipped
सम्पूज्यमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम् + पूज् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्तः (शानच्), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
विवेशentered
विवेश:
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
भवनम्house; palace
भवनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
शुभम्auspicious; splendid
शुभम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम् (भवनम् इति विशेषणम्)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
व
वैशम्पायन (Vaiśampāyana)भ
भवन (residence/house)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
The verse highlights dharma expressed as proper honor and hospitality: receiving someone with respect is not merely courtesy but a moral and social obligation that sustains harmony and rightful conduct.
A person (referred to simply as 'he') is being honored by others and, after this respectful reception, enters an auspicious dwelling or palace, indicating a formal welcome and acceptance.