Shloka 17
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
सहस्नेणापि दुर्मेधा न बुद्धिमधिगच्छति । चतुर्थेनाप्यथांशेन बुद्धिमान् सुखमेधते
sahasreṇāpi durmedhā na buddhim adhigacchati | caturthenāpy athāṁśena buddhimān sukham edhate ||
Vāyu nói: Người kém trí, dẫu gắng sức đến ngàn lần cũng chẳng đạt được sự phân minh chân thật; còn người có trí, chỉ cần một phần tư nỗ lực cũng lĩnh hội được, nhờ đó mà an lạc hưng thịnh. Bài kệ nhấn mạnh rằng sự thích hợp nội tâm và tâm trí sáng trong quan trọng hơn số lượng công phu.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that wisdom is not produced merely by multiplying external efforts; without sound intellect and receptivity, even great exertion may fail. Conversely, a discerning person needs comparatively little effort to grasp truth and thereby attain well-being.
Vāyudeva is speaking as a moral instructor, offering a general maxim about discernment and effort. The statement functions as ethical counsel within the Ashvamedhika Parva’s reflective, didactic passages.