Shloka 123
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
एवमेवाप्यसंयुक्त: पुरुष: स्यान्न संशय: । जैसे कमलके पत्तेपर पड़ी हुई जलकी चंचल बूँद उसे भिगो नहीं पाती
evam evāpy asaṁyuktaḥ puruṣaḥ syān na saṁśayaḥ |
Thần Vāyu nói: “Cũng vậy, con người có thể sống không vướng mắc—không còn nghi ngờ gì. Như giọt nước lay động rơi trên lá sen không thể làm ướt lá, cũng thế, bậc trí tuy đi lại và giao tiếp giữa mọi guṇa (các phẩm tính của tự nhiên) vẫn không bị chúng làm hoen nhiễm. Vì vậy, kẻ biết ‘cánh đồng’ (kṣetrajña) thật sự là vô nhiễm, vô chấp; điều ấy không hề mơ hồ.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The core teaching is inner non-attachment: the wise self (kṣetrajña/puruṣa) can engage with the world and its guṇas without being tainted, like water on a lotus leaf. True freedom is not withdrawal from action but freedom from clinging and identification.
Vāyu-deva is instructing the listener on the nature of the self and liberation. He uses a vivid simile (lotus leaf and water) to clarify that the realized knower remains untouched by worldly qualities even while living amid them.