Shloka 6
Adhyāya 48: Brahmopadeśa on Prāṇāyāma, Sāttvika Vṛtti, and the Sattva–Kṣetrajña Question
अनुमानाद् विजानीम: पुरुष सत्त्वसंश्रयम् । न शक््यमन्यथा गन्तुं पुरुष द्विजसत्तमा:
anumānād vijānīmaḥ puruṣa sattvasaṃśrayam | na śakyam anyathā gantuṃ puruṣa dvijasattamāḥ ||
Vāyu nói: “Nhờ suy luận, chúng ta biết rằng Đấng Tối Thượng (Puruṣa) an trụ, nương nơi sattva—nguyên lý thanh tịnh và quang minh. Hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh, không có con đường nào khác để đạt đến Đấng Tối Thượng ấy; nếu không thấu hiểu chân lý này, thì không thể thành tựu.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that inferential reasoning (anumāna) can establish the presence of the Supreme Person as abiding in sattva (purity/clarity). It emphasizes that realization and attainment of the Supreme is not possible without understanding this principle—purifying and clarifying the inner being is integral to spiritual reach.
Vāyudeva addresses revered Brahmins (dvija-sattamas), presenting a doctrinal point: the Supreme Person’s relation to sattva and the necessity of correct understanding for attaining the highest goal. The speech functions as instruction within the Ashvamedhika Parva’s broader post-war spiritual and ethical discourse.