Shloka 38
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
पुरुषस्तद् विजानीते तस्मात् क्षेत्रज्ञ उच्यते । गुणवृत्तं तथा वृत्तं क्षेत्रज्ञ: परिपश्यति
puruṣas tad vijānīte tasmāt kṣetrajña ucyate | guṇa-vṛttaṃ tathā vṛttaṃ kṣetrajñaḥ paripaśyati |
Thần Vāyu nói: “Bậc Nhân Tính nội tại (puruṣa) biết trường ấy; vì vậy được gọi là Đấng Tri Kẻ của Trường (kṣetrajña). Đấng Tri Kẻ của Trường thấy rõ mọi vận hành của các guṇa và các hoạt dụng của chúng. Nhưng các guṇa—dẫu sinh khởi hết lần này đến lần khác trong cõi biến dịch—vẫn không thật biết Tự Ngã.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Consciousness (the Puruṣa/Ātman) is the ‘Knower of the Field’ because it illumines and understands the changing operations of prakṛti (the guṇas). The guṇas can be observed and analyzed by the Self, but they cannot, by themselves, grasp the Self—highlighting the Self’s distinctness and transcendence over material nature.
Vāyu is instructing the listener in a philosophical discourse: he defines why the Self is termed kṣetrajña and contrasts the knowing principle (Ātman/Puruṣa) with the known, changing processes (guṇas and their activities), emphasizing discernment and inner detachment.