Shloka 243
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
बुद्धिह्हि व्यवसायेन लक्ष्यते नात्र संशय: । चिन्तन मनका और निश्चय बुद्धिका लक्षण है; क्योंकि मनुष्य इस जगतमें मनके द्वारा चिन्तन की हुई वस्तुओंका बुद्धिसे ही निश्चय करते हैं
buddhir hi vyavasāyena lakṣyate nātra saṁśayaḥ |
Vāyu nói: “Trí tuệ được nhận biết bởi năng lực quyết đoán; điều ấy không có gì nghi ngờ. Tâm có thể khởi lên muôn vàn ý nghĩ và khả năng, nhưng chính trí tuệ mới định đoạt và an lập điều gì đáng chấp nhận. Vì vậy, sự chắc chắn và quyết định vững bền là dấu hiệu phân biệt để nhận ra trí tuệ.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse defines buddhi (intellect) by vyavasāya—firm determination and decisive ascertainment. Thoughts may arise in the mind, but the intellect is known by its capacity to conclude, choose, and settle on a course with clarity.
Vāyudeva is speaking in a didactic context, offering a definition of the inner faculties. He distinguishes the mind’s role in thinking from the intellect’s role in arriving at certainty, emphasizing discernment as a moral and practical guide.