Shloka 6
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
शब्द: स्पर्शस्तथा रूप॑ रसो गन्धक्षु पञजचम: । क्रिया: करणनित्या: स्युरनित्या मोहसंज्ञिता:
śabdaḥ sparśas tathā rūpaṃ raso gandhaś ca pañcamaḥ | kriyāḥ karaṇa-nityāḥ syur anityā moha-saṃjñitāḥ ||
Vāyu-deva nói: “Âm thanh, xúc chạm, sắc tướng, vị, và thứ năm là hương—cùng với các tác dụng giác quan nhờ đó chúng được nhận biết—là thường hằng theo nghĩa chúng thuộc về tầng nhân (vi tế). Vì vậy, ngay trong thời hoại diệt, chúng không tiêu tan như các vật thô. Những gì vô thường và thô trọng được gọi là ‘mê vọng’, vì chúng đánh lừa tâm trí, khiến cái tạm bợ bị nhận làm chân thật.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes the subtle, causal-level constituents (sense-objects and the sensory functions as rooted in subtle mind/causes) from gross, perishable manifestations. What is transient is labeled “moha” because attachment to it produces delusion; discernment of nitya vs. anitya supports detachment and clarity.
Vāyu-deva is instructing the listener in a philosophical register, explaining how perception works through the five sense-objects and their operations, and why gross impermanent things dissolve while subtler causal principles are treated as enduring in the context of pralaya.