Shloka 1
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
ऑपनआक्राता बछ। अं द्विचत्वारिशोड ध्याय: अहंकारसे पञज्च महाभूतों और इन्द्रियोंकी सृष्टि
brahmovāca—ahaṅkārāt prasūtāni mahābhūtāni pañca vai | pṛthivī vāyur ākāśam āpo jyotiś ca pañcamam ||
Phạm Thiên (Brahmā) nói: “Từ ngã chấp (ahaṅkāra) phát sinh năm đại—đất, gió, hư không, nước, và thứ năm là lửa/ánh sáng.” Lời dạy này đặt vũ trụ luận như một bản đồ đạo–tâm: hiểu rằng thế giới các đại khởi lên từ nguyên lý nội tâm của sự tạo tác ‘tôi’, hành giả được dẫn đến buông xả và bước theo con đường nivṛtti—con đường rút lui khỏi sự đồng nhất với các thành phần vật chất của kinh nghiệm.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a causal hierarchy: the five gross elements are said to arise from ahaṅkāra (ego-sense). Spiritually, it encourages seeing the material world as derivative of inner identification, supporting detachment and the nivṛtti (withdrawal) orientation.
A doctrinal discourse is underway: Brahmā is presented as instructing sages about creation—specifically the emergence of the five great elements—within a broader teaching that also addresses adhyātma/adhibhūta perspectives and the path of renunciation.