Shloka 21
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
जो साधक सदा संयमपरायण, योगयुक्त, मनको वशमें करनेवाला और जितेन्द्रिय है, वही आत्मासे प्रेरित होकर बुद्धिके द्वारा उसका साक्षात्कार कर सकता है ।।
yo sādhakaḥ sadā saṁyamaparāyaṇaḥ, yogayuktaḥ, manasaḥ vaśaṁ kartā jitendriyaś ca, sa evātmā-preritaḥ buddhyā tasya sākṣātkāraṁ kartum arhati. yathā hi puruṣaḥ svapne dṛṣṭvā paśyaty asāv iti, tathā rūpam iva ātmānaṁ sādhuyuktaḥ prapaśyati.
Bà-la-môn nói: “Chỉ người hành giả luôn nương nơi tự chế, an trụ trong yoga, có thể nhiếp phục tâm và làm chủ các căn—mới có thể, do Tự Ngã từ bên trong thúc đẩy, dùng năng lực phân biệt mà chứng ngộ ‘Đó’. Như người đàn ông đã thấy trong mộng rồi tưởng như đang thấy ‘kia rồi’, cũng vậy, vị yogin được rèn luyện đúng đắn tri nhận Tự Ngã như thể có hình tướng—một hiện tướng chỉ về sự chứng nghiệm trực tiếp vượt ngoài nó.”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Direct realization of the Self is possible for the disciplined practitioner: one devoted to restraint, steady in yoga, controlling mind and senses. Such realization arises from inner prompting (ātma-prerita) and is grasped through discriminative intellect (buddhi), not through mere external ritual or speculation.
A Brahmin speaker instructs on the means of Self-knowledge. He uses a dream-analogy: as dream-objects appear vividly ‘as if present,’ so the yogin, properly composed, perceives the Self ‘as if with form’—a pedagogical way to describe an inward, immediate experience that transcends ordinary perception.