Shloka 6
Kṛṣṇa–Arjuna Saṃvāda in Indraprastha: Consolation, Legitimation, and Leave for Dvārakā (आश्वमेधिकपर्व, अध्याय १५)
तत्र युद्धकथाश्रित्रा: परिक्लेशांश्व पार्थिव । कथायोगे कथायोगे कथयामासतु: सदा
tatra yuddhakathāśritrāḥ parikleśāṃś ca pārthiva | kathāyoge kathāyoge kathayāmāsatuḥ sadā pṛthvīnātha ||
Tại đó, hỡi đức vua, hai vị luôn luôn—hễ có dịp trò chuyện lại nhắc—về những gian lao gắn liền với các chuyện kể chiến tranh. Trong lời đàm đạo bằng hữu, họ cũng thuật lại các dòng dõi của chư thiên và các ṛṣi, và mô tả những tình tiết kỳ lạ, muôn vẻ của trận mạc cùng nỗi khổ do nó gây ra, đặt trước người nghe cả vẻ huy hoàng của truyền thống cổ xưa lẫn sức nặng đạo lý của bạo lực.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical gravity of war by foregrounding its ‘parikleśa’ (hardships) even when war is discussed as narrative. It suggests that remembering lineage and tradition should be accompanied by sober recollection of violence’s costs, not mere glorification.
Vaiśampāyana tells the king that, in that setting, two companions repeatedly engaged in conversation, often turning to accounts of war—its unusual episodes and the sufferings it brings—alongside discussions of the genealogies of gods and sages.