Shloka 10

अध्याय ९ — धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति राजनित्युपदेशः

Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Royal Policy to Yudhiṣṭhira

Devanagari script

ततः संधाय ते सर्वे वाक्यान्यथ समासत: । एकस्मिन्‌ ब्राह्मणे राजन्‌ निवेश्योचुर्नराधिपम्‌

Transliteration

tataḥ sandhāya te sarve vākyāny atha samāsataḥ | ekasmin brāhmaṇe rājan niveśyocur narādhipam ||

Translation

Vaiśampāyana nói: Rồi tất cả họ cùng bàn bạc và cô đọng lời lẽ. Tâu Đại vương, họ giao trọng trách phát ngôn cho một vị bà-la-môn, và qua vị ấy mà thưa trình với bậc chúa tể loài người (nhà vua). Cảnh ấy cho thấy sự thận trọng, trật tự trong việc can gián: trao lời nói cho người xứng đáng để thông điệp được chuyển đạt với tiết chế và đúng phép.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्ययम्

• संधाय: having joined/combined, having agreed
• Type: Verb
• Root: सम्-धा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)

• ते: they
• ते: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• वाक्यानि: words, statements
• वाक्यानि: Karma
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्

• अथ: then, and now
• Type: Indeclinable
• Root: अथ
• Form: अव्ययम्

• समासतः: briefly, in summary
• Type: Indeclinable
• Root: समासतः (समास-शब्दात्; अव्ययीभाव-प्रयोगः)
• Form: अव्ययम् (तसिल्-अर्थे: 'संक्षेपेण')

• एकस्मिन्: in/into one (person)
• एकस्मिन्: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्

• ब्राह्मणे: in a Brahmin
• ब्राह्मणे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन एकवचनम्

• निवेश्य: having placed/entrusted
• Type: Verb
• Root: नि-विश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (causative sense in usage: 'having entrusted/placed')

• ऊचुः: they said
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• नराधिपम्: the lord of men (king)
• नराधिपम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नराधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• brāhmaṇa (a single spokesman)
• narādhipa (the king)
• rājan (addressed king)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Collective counsel should be conveyed with discipline: after deliberation, speech is summarized and entrusted to a competent, respected spokesman, reflecting restraint (saṃyama) and propriety in addressing authority.

What is happening in the narrative?

A group consults among themselves, compresses their message, and appoints one brāhmaṇa to speak on their behalf to the king, ensuring an orderly and authoritative presentation.