Shloka 13
धृतराष्ट्रस्य पश्चात्तापः तथा वनप्रस्थानानुज्ञा | Dhṛtarāṣṭra’s Remorse and Request for Forest-Retirement
इन्द्रियाणि च सर्वाणि वाजिवत् परिपालय । हितायैव भविष्यन्ति रक्षितं द्रविणं यथा,'जैसे सारथि घोड़ोंको काबूमें रखता है, उसी प्रकार तुम सम्पूर्ण इन्द्रियोंको अपने अधीन रखकर उनकी रक्षा करो। ऐसा करनेसे वे इन्द्रियाँ सुरक्षित धनकी भाँति भविष्यमें तुम्हारे लिये निश्चय ही हितकर होंगी
indriyāṇi ca sarvāṇi vājivat paripālaya | hitāyaiva bhaviṣyanti rakṣitaṃ draviṇaṃ yathā ||
Vaiśampāyana nói: “Hãy canh giữ và điều phục mọi căn của mình như người đánh xe kiềm chế và dẫn dắt đàn ngựa. Khi được bảo hộ và đặt dưới sự chế ngự như thế, các căn ấy chắc chắn sẽ trở nên lợi ích cho ngươi về sau—như của cải được gìn giữ thì sẽ phục vụ điều lành.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches indriya-nigraha (restraint and protection of the senses): when the senses are governed like horses by a skilled charioteer, they become instruments of one’s welfare rather than causes of downfall.
In the Ashramavāsika context, the narration turns didactic: Vaiśampāyana conveys counsel emphasizing disciplined living—urging the listener to keep the senses under control, using the analogies of a charioteer managing horses and wealth that yields benefit only when safeguarded.