Shloka 353

Vyāsa’s Inquiry into Dhṛtarāṣṭra’s Tapas and the Identification of Vidura with Dharma

Devanagari script

अविषटह्ां च राजा हि तीव्र चारप्स्यते तप: । “उसे ही देखकर अब मैं केवल धर्मसम्पादनकी इच्छासे यहाँ रहना चाहता हूँ

Transliteration

avaiṣayān ca rājā hi tīvracārapsyate tapaḥ | “tam eva dṛṣṭvā ’dya ahaṃ kevalaṃ dharmasampādanecchayā iha sthātum icchāmi, dhanāya na | yūyaṃ asmān sarvān kalyāṇamayyā dṛṣṭyā paśyata; yato yuṣmaddarśanaṃ asmākaṃ idānīṃ durlabhaṃ bhaviṣyati | kāraṇaṃ hi rājā dhṛtarāṣṭro ’dya mahākaṭhoraṃ ca asahyaṃ ca tapa ārabdhum”

Translation

Vaiśampāyana nói: “Nhà vua nay sẽ bắt đầu những khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc. Đã được thấy Người, ta chỉ muốn ở lại đây với ý nguyện hoàn thành dharma, chứ không vì của cải. Xin hãy nhìn tất cả chúng ta bằng ánh mắt từ hòa, bởi chẳng bao lâu nữa việc được diện kiến Người sẽ trở nên hiếm hoi đối với chúng ta—vì vua Dhṛtarāṣṭra sắp bước vào một cuộc tu khổ hạnh cực kỳ khắc nghiệt, hầu như không thể chịu đựng.”

Word by Word

• {'rājā': 'the king', 'tīvra': 'intense, severe', 'tapaḥ / tapas': 'austerity, ascetic discipline, penance', 'ārabdhum / ārabhyate': 'to begin, to undertake', 'dharma-sampādana-icchā': 'the desire to accomplish/fulfil dharma', 'iha sthātum icchāmi': 'I wish to stay here', 'dhanāya na': 'not for wealth', 'kalyāṇamayī dṛṣṭi': 'a benevolent, auspicious gaze', 'darśana': 'seeing

• presence', 'durlabha': 'hard to obtain, rare', 'kāraṇam': 'the reason/cause', 'dhṛtarāṣṭra': 'Dhṛtarāṣṭra (name of the king)', 'mahākaṭhora': 'very harsh, extremely कठोर', 'asahya': 'unbearable, scarcely endurable'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Dhṛtarāṣṭra
• the king (rājā)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The passage elevates dharma over material gain: one should remain in a place or undertake a course of action for the sake of righteous fulfilment, not for wealth. It also underscores reverence for spiritual discipline (tapas) and the value of a saintly person’s benevolent regard, which becomes rare when one withdraws into austerity.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana reports that King Dhṛtarāṣṭra is about to begin extremely severe and difficult austerities. Because this will make his public presence and ‘darśana’ rare, the speaker asks others to look upon them kindly and states a resolve to stay there for dharma rather than for any material benefit.