Shloka 15
अध्याय ३३ — धृतराष्ट्रस्य कुशलप्रश्नाः तथा विदुरस्य योगसमाधिः
Chapter 33: Dhṛtarāṣṭra’s Welfare-Inquiries and Vidura’s Yogic Absorption
वियोगे दोषदर्शी य: संयोगं स विसर्जयेत् । असड़े सड़मो नास्ति दुःखं भूवि वियोगजम्
viyoge doṣadarśī yaḥ saṃyogaṃ sa visṛjayet | asaṅge saṅgamo nāsti duḥkhaṃ bhūvi viyogajam ||
Vaiśampāyana nói: “Ai trong cảnh chia lìa cứ chăm chăm thấy lỗi lầm thì nên từ bỏ chính sự chấp trước vào việc sum họp. Bởi trong sự không dính mắc chân thật, chẳng hề có ‘ràng buộc’ hay ‘kết hợp’ nào. Chỉ kẻ áp đặt ý niệm sum họp lên Chân Ngã vốn không dính mắc mới phải chịu, trên cõi đời này, nỗi khổ sinh từ chia lìa.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Suffering from separation arises because one clings to the notion of ‘union’ and ‘possession.’ Cultivating asaṅga (non-attachment) removes the very basis for the pain of viyoga (separation), since the Self is not truly bound by connections.
In the Ashramavāsika context, the narration turns toward renunciatory reflection: Vaiśampāyana articulates a teaching that reframes grief and parting as products of attachment, aligning the forest-dwelling, end-of-life mood of the parva with vairāgya and inner steadiness.