Shloka 66
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
अहमप्युपवत्स्यामि यथैवायं गुरुर्मम । यदि राजा न भुद्धक्तेड्यं गान्धारी च यशस्विनी
vaiśampāyana uvāca | aham apy upavatsyāmi yathaivāyaṃ gurur mama | yadi rājā na bhuṅkte 'dyaṃ gāndhārī ca yaśasvinī | provācedaṃ susaṃrabdho bhīmaḥ sa paruṣaṃ vacaḥ |
Vaiśampāyana nói: “Ta cũng sẽ tuyệt thực, như vị trưởng thượng, bậc tôn sư của ta đây. Nếu hôm nay vua Dhṛtarāṣṭra và phu nhân Gāndhārī hiển vinh không dùng bữa, thì ta cũng sẽ tuyệt thực như các bậc đáng kính ấy.” Thế rồi Bhīma—vẫn còn ghi nhớ những lời mưu nghị thiên lệch và các việc trái lẽ do sự thiên vị của Dhṛtarāṣṭra mà ra—đã thốt lời nghiêm khắc ấy trong cơn phẫn nộ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how moral persuasion can be driven by intense emotion: Bhīma uses the austerity of fasting as leverage to influence revered elders. It raises an ethical tension between righteous intent (seeking accountability and proper conduct) and unrighteous means (anger and harsh speech), reminding readers that dharma includes both ends and the manner of action.
In the Āśramavāsika setting, Bhīma—still burdened by memories of Dhṛtarāṣṭra’s earlier partiality and the resulting wrongs—speaks angrily. He declares that if Dhṛtarāṣṭra and Gāndhārī do not eat that day, he too will fast, aligning his vow with that of a revered elder and pressing the royal couple through a public, force gives resolve.