Shloka 42
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
यो5हं भवन्न्तं दुःखार्तमुपवासकृशं भूशम् । जिताहारं क्षितिशयं न विन्दे भ्रातृभि: सह
yo 'haṁ bhavantaṁ duḥkhārtaṁ upavāsa-kṛśaṁ bhūśam | jitāhāraṁ kṣitiśayaṁ na vinde bhrātṛbhiḥ saha ||
Yudhiṣṭhira nói: “Con đã không thể tìm ra Người—dẫu con cùng các em con tìm kiếm—khi Người bị sầu khổ dày vò, gầy mòn vì nhịn ăn, nằm trên đất trần, và sống trong sự tiết chế nghiêm ngặt về ẩm thực. Việc con không hay biết tình trạng của Người chính là điều khiến con day dứt.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical responsibility toward elders and dependents: even a righteous king must remain vigilant to others’ suffering. It also frames fasting, restraint, and sleeping on the ground as marks of ascetic hardship that demand compassionate response rather than neglect.
Yudhiṣṭhira addresses an honored person who has withdrawn into severe austerity—fasting, food-restraint, and sleeping on the earth—while burdened by grief. He laments that he and his brothers could not locate or learn of this condition in time.