Shloka 12
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
Devanagari script
ततः पज्चदशे वर्षे समतीते नराधिप:
Transliteration
tataḥ pañcadaśe varṣe samatīte narādhipaḥ
Translation
Rồi khi mười lăm năm đã trôi qua trọn vẹn, nhà vua—bậc chúa tể loài người—bước sang chặng tiếp theo của câu chuyện.
Word by Word
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्ययम्)
Formअव्ययम्
पञ्चदशेin the fifteenth
पञ्चदशे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपञ्चदश (संख्याप्रातिपदिकम्)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी, एकवचनम्
वर्षेyear
वर्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिकम्)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी, एकवचनम्
समतीतेhaving elapsed; when (it) had passed
समतीते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसम् + अति + इ (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी, एकवचनम्
नराधिपःthe king; lord of men
नराधिपः:
Karta
TypeNoun
Rootनराधिप (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
N
narādhipaḥ (the king)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
The verse highlights the moral weight of time: actions and vows mature through endurance, and even royal power is subject to the slow, inevitable unfolding of consequences and transitions.
Vaiśampāyana signals a time-jump: fifteen years have passed, and the story is about to move into the next development concerning the king referenced here.