Shloka 11
कुन्तीनिवर्तनप्रयत्नः तथा वननिवासप्रारम्भः
Attempt to Dissuade Kuntī; Commencement of Forest Residence
इयं च जाम्बूनदशुद्धगौरी पार्थस्य भार्या भुजगेन्द्रकन्या । चित्राड़दा चैव नरेन्द्रकन्या यैषा सवर्णाद््रमधूकपुष्पै:
iyaṁ ca jāmbūnadaśuddhagaurī pārthasya bhāryā bhujagendrakanyā | citrāṅgadā caiva narendrakanyā yaiṣā savarṇādrumadhūkapuṣpaiḥ ||
Sañjaya nói: “Và người nữ này nữa—trắng sáng như vàng Jāmbūnada tinh luyện—là vợ của Pārtha, con gái của chúa tể loài rắn (Ulūpī). Còn người kia là Citrāṅgadā, một công chúa; nước da nàng như những đóa madhūka mới nở. Cả hai đều là thê tử của Arjuna.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores truthful identification and respectful remembrance of relationships: even amid grief and transition, one should acknowledge people by their rightful ties and origins, honoring lineage and marital bonds as part of social dharma.
Sañjaya is pointing out and describing two women connected to Arjuna—Ulūpī (the Nāga princess) and Citrāṅgadā (a royal princess)—using poetic similes (gold and madhūka blossoms) to identify them and affirm that both are Arjuna’s wives.