Shloka 43
प्रतिग्रहभेदः — The Distinction between Giving and Accepting
Vṛṣādarbhī–Saptarṣi Dialogue
चाण्डालश्वपचौ वर्ज्यौ निवापे समुपस्थिते | काषायवासा: कुछ्ठी वा पतितो ब्रह्म॒हापि वा
bhīṣma uvāca | cāṇḍālaśvapacau varjyau nivāpe samupasthite | kāṣāyavāsāḥ kuṣṭhī vā patito brahmahāpi vā |
Bhīṣma nói: Khi đến thời khắc dâng các nắm cơm cúng (piṇḍa), phải khiến người Caṇḍāla và kẻ nấu thịt chó (śvapaca) tránh xa khỏi nơi ấy. Cũng vậy, vào lúc cử hành śrāddha, các bậc học giả truyền dạy rằng những người như kẻ xuất gia khoác áo màu hoàng thổ, người mắc bệnh phong, kẻ sa ngã khỏi chính đạo, thậm chí kẻ sát hại một bà-la-môn—đều phải được đưa ra khỏi vùng lân cận, để nghi lễ được tiến hành không bị ngăn trở và giữ trọn sự thanh tịnh theo pháp tắc.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse states a dharmaśāstra-style rule for ancestral rites: when performing nivāpa/piṇḍa and śrāddha, certain persons considered ritually obstructive (by traditional norms) should be kept away so the rite proceeds with prescribed purity and focus.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, including detailed conduct for śrāddha and offerings to ancestors. Here he specifies who should be excluded from the ritual space at the time of the offering.