Shloka 3
Śrāddha-pravṛtti-kathana and Varjya-dravya-nirdeśa
Origin and Prohibitions in Śrāddha
भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! श्राद्धवेत्ताओंने श्राद्ध-कल्पमें जो हविष्य नियत किये हैं, वे सब-के-सब काम्य हैं। मैं उनका तथा उनके फलका वर्णन करता हूँ, सुनो ।।
bhīṣma uvāca—yudhiṣṭhira! śrāddhavettābhiḥ śrāddhakalpe ye haviṣyāṇi niyatāni, tāni sarvāṇi kāmyāni. ahaṃ teṣāṃ ca teṣāṃ phalānāṃ ca varṇanaṃ karomi—śṛṇu. tilair vrīhiyavair māṣair adbhiḥ mūlaphalaiḥ tathā | dattena māsaṃ prīyante śrāddhena pitaro nṛpa ||
Bhīṣma nói: “Yudhiṣṭhira, mọi lễ vật mà những người am tường khoa nghi śrāddha đã quy định trong nghi điển śrāddha đều có năng lực thành tựu điều mong cầu. Ta sẽ thuật rõ chúng và quả báo của chúng—hãy nghe. Hỡi đức vua, khi làm śrāddha với mè (vừng), gạo, lúa mạch, đậu đen, nước, cùng các loại rễ và trái, thì các Pitṛs (tổ linh) được thỏa mãn trọn một tháng.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that specific, scripturally prescribed śrāddha offerings (haviṣya)—such as sesame, rice, barley, black gram, water, and roots/fruits—produce definite results: they please the ancestors, here stated as granting satisfaction for a month. The ethical emphasis is on performing ancestral duties according to śāstra with proper materials and intention.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhishma continues advising King Yudhishthira on dharma. Here he begins enumerating the kinds of śrāddha offerings and the duration of benefit they confer upon the Pitṛs, starting with a set of common ritual substances and their one-month effect.