Shloka 41
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
विप्रवर! तदनन्तर तोतेने अग्निका पता बता दिया। फिर तो देवता शमीवृक्षकी ओर दौड़े। यह देख अग्निने तोतेको शाप दे दिया--'तू वाणीसे रहित हो जायगा” ।।
jihdām āvartayāmāsa tasyāpi hutabhuk tathā | dṛṣṭvā tu jvalanaṃ devāḥ śukam ūcur dayānvitāḥ ||
Bhīṣma nói: “Rồi Agni, đấng thụ hưởng lễ vật, cũng khiến lưỡi con vẹt bị quặt ngược lại (khiến nó không thể nói). Thấy ngọn lửa bừng cháy, các chư thiên—động lòng từ mẫn—đã cất lời với con vẹt.” Câu chuyện nêu bật sự căng thẳng đạo lý giữa việc phơi bày một sự thật có thể gây nguy hại cho kẻ khác và hậu quả của sự trừng phạt do sân hận; lòng bi mẫn và sự tự chế được tôn vinh như cách đáp lại cao thượng hơn trước tổn hại.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that anger and punitive impulses (even when provoked) can lead to disproportionate harm—here, the loss of speech—whereas compassion and restraint are portrayed as the nobler, dharmic response.
Agni (Hutabhuk) renders the parrot speechless by causing its tongue to retract; the gods, seeing the blazing fire and moved by pity, then speak to the parrot, indicating an intervention motivated by compassion.