Shloka 116
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
इस लोकके जो आदि स्रष्टा हैं, उन ब्रह्माजीका कथन है कि अग्नि परब्रह्मस्वरूप है। वही अविनाशी परब्रह्म परमात्मा है और वही सम्पूर्ण कामनाओंको देनेवाला है। यह गोपनीय रहस्य ज्ञानी पुरुष बताते हैं ।।
Asya loke yo 'di-sraṣṭā sa brahmāṇo vacanaṃ—agniḥ parabrahma-svarūpaḥ. Sa evāvināśī parabrahma paramātmā, sa eva ca sarva-kāma-pradaḥ. Idaṃ gopyaṃ rahasyaṃ jñāninaḥ puruṣāḥ pravadanti. Tato 'bravīn mahādevo varuṇaḥ pavanātmakaḥ—mama satram idaṃ divyam, ahaṃ gṛhapatis tv iha.
Vasiṣṭha nói: Phạm Thiên (Brahmā), đấng tạo hóa nguyên sơ của thế gian, đã tuyên bố rằng Agni—ngọn lửa tế—chính là bản tính của Đại Phạm (Supreme Brahman). Đấng Tối Thượng bất hoại ấy—Paramātman—là kẻ ban cho mọi sở nguyện. Người trí gọi đây là chân lý bí mật, được gìn giữ. Rồi Mahādeva—hiện thân vừa là Varuṇa, vừa là quyền lực mang tính chất của gió—cất lời: “Đây là kỳ tế lễ thiêng (satra) của ta; tại đây, chính ta là gia chủ-yajamāna, người chủ trì nghi lễ.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Agni is presented not merely as physical fire but as a manifestation of the imperishable Supreme (Parabrahman/Paramātman), the ultimate source and fulfiller of aims; this truth is treated as a guarded, esoteric doctrine known to the wise.
Vasiṣṭha reports Brahmā’s doctrinal statement identifying Agni with the Supreme, and then the scene shifts to a proclamation by Mahādeva—appearing through Varuṇa and a wind-natured form—claiming ownership and patronage of a divine satra (extended sacrificial rite).