Shloka 112
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
यानि दारुणि निर्यासास्ते मासा: पक्षसंज्ञिता: अहोरात्रा मुहूर्ताश्न पित्त ज्योतिश्न दारुणम्
yāni dāruṇi niryāsās te māsāḥ pakṣasaṃjñitāḥ | ahorātrā muhūrtāś ca pittaṃ jyotiṣ ca dāruṇam ||
Vasiṣṭha nói: “Những chất nhựa gắt gao chảy ra từ củi tế (samidh) đã hóa thành các thước đo thời gian—tháng, những phân kỳ gọi là nửa tháng (pakṣa), ngày và đêm, cho đến cả muhūrta. Và ‘mật’ của Agni hiển lộ thành một quầng sáng dữ dội, bừng cháy.” Trong lời kể này, nghi lễ được xem như nguồn phát sinh trật tự vũ trụ và nhịp điệu thời gian; đồng thời chính năng lực tế tự ấy cũng có thể hiện ra như sức nóng mãnh liệt, hiểm nguy—ngụ ý rằng dharma nâng đỡ thế gian khi được sắp đặt đúng phép, nhưng trở nên đáng sợ khi năng lượng của nó dâng trào không được điều phục.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse links sacrificial order (yajña) with the emergence of cosmic time-measures (months, fortnights, day-night, muhūrtas), implying that dharma expressed through rightly ordered ritual sustains the world’s structure; yet the same sacred energy can manifest as fierce heat (Agni’s pitta/jyotiḥ), reminding one to handle power with restraint and proper regulation.
Vasiṣṭha describes a mythic transformation: the sap/exudation arising from the sacrificial fuel becomes the divisions of time, while Agni’s inner ‘bile’ becomes an intense radiance. The scene presents the yajña as a generative event from which both orderly temporality and formidable fiery energy arise.