Shloka 5
Gavāṃ Māhātmya — Go-dāna, Yajña-ādhāra, and Goloka
Brahmā–Indra–Surabhi Itihāsa
वसिष्ठजी कहते हैं--मानद परंतप! प्राचीन कालमें जब गौओंकी सृष्टि हुई थी
vasiṣṭha uvāca—mānadā parantapa! prācīne kāle yadā gāvaḥ sṛṣṭāḥ, tadā tā gāvaḥ lakṣaṃ varṣāṇi ghoraṃ tapaś cakruḥ. tāsāṃ tapasaḥ prayojanam idaṃ āsīt—vayaṃ śreṣṭhatāṃ prāpnuyāma; asmin jagati yāvatyo dakṣiṇā-yogyā vastavaḥ santi, tāsu sarvāsu vayam uttamāḥ syāma; kenacid doṣeṇa na lipyema; asmākaṃ gomayena snāne kṛte sadā sarve janāḥ pavitrāḥ syuḥ; devā manuṣyāś ca śaucārthaṃ nityaṃ asmākaṃ gomayam upayuñjīran; sarvaṃ carācaraṃ jagad api asmākaṃ gomayena pavitraṃ bhavet; asmākaṃ dānaṃ kurvāṇā manuṣyā asmākam eva lokaṃ (golokaṃ) yāyuḥ. tataḥ teṣāṃ tapasi samāpte svayaṃprabhuḥ brahmā tābhyo varaṃ dadau—“evaṃ bhavatu; yuṣmākaṃ manogatasaṅkalpaḥ paripūrṇaḥ syāt; yūyaṃ ca sarvajagajjīvān uddharata” iti.
Vasiṣṭha nói: “Hỡi bậc đáng tôn, hỡi kẻ thiêu đốt quân thù! Thuở xa xưa, khi loài bò vừa được tạo dựng, chúng đã tu khổ hạnh nghiêm khắc suốt một trăm nghìn năm. Mục đích của chúng là: ‘Nguyện cho chúng ta đạt địa vị tối thượng. Trong mọi vật xứng đáng làm dakṣiṇā, nguyện cho chúng ta được xem là tốt nhất. Nguyện không lỗi lầm nào bám dính vào chúng ta. Nhờ tắm bằng phân bò của chúng ta, nguyện cho người đời luôn được thanh tịnh. Xin chư thiên và loài người thường hằng dùng phân bò của chúng ta để tẩy uế. Nguyện cho mọi loài, hữu động và vô động, đều được thanh tịnh nhờ đó; và những ai hiến tặng bò sẽ đến cõi của chúng ta—Goloka.’ Khi khổ hạnh viên mãn, chính Phạm Thiên Brahmā ban cho chúng một ân huệ: ‘Hãy như vậy. Nguyện điều quyết tâm trong lòng các ngươi được thành tựu. Hãy tiếp tục nâng đỡ và cứu độ muôn loài trong toàn thế gian.’”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The passage elevates the cow as a supreme object of dāna and a vehicle of ritual and moral purification: through tapas the cows become instruments for the world’s śauca (purity) and for the spiritual uplift of beings, and go-dāna is linked with attaining a higher realm (Goloka).
Vasiṣṭha recounts an origin-story: newly created cows perform a long, severe austerity with specific wishes—preeminence among gifts, freedom from fault, and universal purifying power through gomaya. Brahmā appears at the completion of their tapas and grants the boon, commissioning them to continue uplifting all creatures.