Shloka 5
Adhyāya 57: Tapas–Dāna Phala
On the Fruits of Austerity and Giving
भारत! उस समय राजा कुशिकने वहाँ शिल्पियोंके अभिप्रायके अनुसार निर्मित और भी बहुत-से दिव्य पदार्थ देखे। कहीं चाँदीके शिखरोंसे सुशोभित पर्वत, कहीं कमलोंसे भरे सरोवर, कहीं भाँति-भाँतिकी चित्रशालाएँ तथा तोरण शोभा पा रहे थे। भूमिपर कहीं सोनेसे मढ़ा हुआ पक्का फर्श और कहीं हरी-हरी घासकी बहार थी ।।
bhārata! tadā rājā kuśiko tatra śilpinām abhiprāyānusāreṇa nirmitaṃ bahuvidhaṃ divyaṃ dravyajātaṃ dadarśa—kvacit rajataśikharaiḥ śobhitāḥ parvatāḥ, kvacit kamalapūrṇāni sarāṃsi, kvacit citraśālāḥ toraṇāni ca virājante; bhūmau kvacit suvarṇamaṇḍitaṃ dṛḍhaṃ talaṃ, kvacit haritaharitā tṛṇarājiḥ. sahakārān praphullāṃś ca ketakoddālakān varān | aśokān sahakundāṃś ca phullāṃś caivātimuktakān ||
Bhīṣma nói: “Hỡi Bhārata, khi ấy vua Kuśika còn thấy nhiều vật kỳ diệu, mang vẻ siêu phàm, được dựng nên đúng theo ý tưởng và đồ án của các nghệ nhân. Chỗ này là núi non điểm những đỉnh bạc; chỗ kia là hồ sen đầy ắp; nơi khác lại có những dãy hành lang tranh vẽ và cổng vòm rực rỡ. Trên mặt đất, có nơi lát nền chắc chắn mạ vàng, có nơi lại xanh tươi bởi thảm cỏ non. Nhà vua còn thấy cây cối nở rộ—xoài, ketaka và uddālaka; aśoka cùng kundā; và atimuktaka đang trổ hoa—khiến toàn cảnh như một bức họa thịnh vượng và cát tường được sắp đặt công phu.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage underscores a dharmic ideal of kingship where prosperity and beauty are not mere luxury but signs of ordered governance and auspiciousness—human skill (śilpa) aligned with right intention produces a harmonious environment that supports ethical life.
Bhishma describes how King Kushika beholds a marvelously constructed setting: silver-peaked mountains, lotus lakes, painted halls, ornate gateways, gold-laid floors, green grass, and many blossoming trees—an immersive vision of cultivated, almost celestial splendour.