Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Cyavana Explains His Tests; Kuśika Seeks Brāhmaṇya for His Line (च्यवन–कुशिक संवादः)

कथमेष समुत्पन्नो राम: सत्यपराक्रम: । कथं ब्रद्मर्षिवंशो<यं क्षत्रधर्मा व्यजायत,ये सत्यपराक्रमी परशुरामजी कैसे उत्पन्न हुए? ब्रह्मर्षियोंका यह वंश क्षत्रियधर्मसे सम्पन्न कैसे हो गया?

Yudhiṣṭhira uvāca | katham eṣa samutpanno Rāmaḥ satya-parākramaḥ | kathaṁ brahmarṣi-vaṁśo ’yaṁ kṣatra-dharmā vyajāyata |

Yudhiṣṭhira thưa: “Rāma, bậc có dũng lực chân thật không hề suy chuyển ấy, đã sinh ra như thế nào? Và vì sao dòng dõi các brahmarṣi này lại trở nên đầy đủ kṣatriya-dharma—đạo pháp của hàng vương giả?”

कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
समुत्पन्नःarisen, born
समुत्पन्नः:
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-√पद्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
रामःRama (Parashurama)
रामः:
Karta
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्यपराक्रमःof true/unyielding valor
सत्यपराक्रमः:
TypeAdjective
Rootसत्य-पराक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
ब्रह्मर्षि-वंशःlineage of brahmarishis
ब्रह्मर्षि-वंशः:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मर्षि-वंश
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षत्रधर्माhaving kshatriya-duty/nature
क्षत्रधर्मा:
TypeAdjective
Rootक्षत्र-धर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
अजायतwas born, came to be
अजायत:
TypeVerb
Root√जन्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Atmanepada

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
R
Rāma (Paraśurāma)
B
brahmarṣi lineage (Bhṛgu/Bhārgava tradition implied)

Educational Q&A

The verse frames an ethical inquiry into how dharma can manifest across social-ritual categories: it asks how a person rooted in a brahmarṣi lineage can embody kṣatriya-dharma, highlighting that conduct and duty may arise from circumstance, purpose, and inherited tradition rather than a simplistic label.

Yudhiṣṭhira asks for the origin account of Paraśurāma (Bhārgava Rāma) and seeks an explanation of how a lineage associated with Brahmin sages came to produce a figure characterized by warrior duty and martial prowess.