Shloka 10
च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
मागधो वामकइश्नैव द्वौ वैश्यस्योपलक्षितौ । ब्राह्माण्यां क्षत्रियायां च क्षत्रियस्यैक एव तु
bhīṣma uvāca |
māgadho vāmakaiś caiva dvau vaiśyasyopalakṣitau |
brāhmaṇyāṁ kṣatriyāyāṁ ca kṣatriyasyaika eva tu ||
Bhīṣma nói: “Từ một Phệ-xá, có hai loại con được thừa nhận khi sinh trong bụng một phụ nữ Bà-la-môn và trong bụng một phụ nữ Sát-đế-lỵ—lần lượt gọi là Māgadha và Vāmaka. Còn đối với một Sát-đế-lỵ, chỉ thừa nhận một loại như vậy: người con sinh từ phụ nữ Bà-la-môn, gọi là Sūta. Những trường hợp ấy được kể vào hàng ‘apasada’ (pratiloma) — sinh ra từ trật tự đảo ngược. Hỡi bậc quân vương, trong khuôn khổ luận bàn về dharma này, các phân loại ấy được nêu như điều đã xác lập, không thể gạt bỏ là hư dối.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a normative dharma classification of certain ‘pratiloma’ (reverse-order) unions and the names assigned to their offspring, treating these categories as authoritative within the traditional social-ethical framework being taught by Bhishma.
In the Anushasana Parva’s instruction section, Bhishma is explaining to the king a set of traditional social categories: which mixed-lineage sons are said to arise from a Vaishya father with Brahmin/Kshatriya mothers (Māgadha, Vāmaka), and from a Kshatriya father with a Brahmin mother (Sūta).