Shloka 5
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
परं शवाद् ब्राह्मणस्यैव पुत्र: शूद्रापुत्रं पारशवं तमाहु: । शुश्रूषक: स्वस्य कुलस्य स स्यात् स्वचारित्रं नित्यमथो न जह्यात्
paraṁ śavād brāhmaṇasyaiva putraḥ śūdrāputraṁ pāraśavaṁ tam āhuḥ | śuśrūṣakaḥ svasya kulasya sa syāt svacāritraṁ nityam atho na jahyāt ||
Bhīṣma nói: “Con trai của một Bà-la-môn sinh từ người đàn bà Thủ-đà-la được xem là cao hơn ‘śava’ (một Thủ-đà-la suy đọa); vì thế các bậc hiền triết gọi người ấy là Pāraśava. Người ấy nên làm kẻ hầu cận phục dịch cho chính dòng tộc mình, và không bao giờ được bỏ rơi kỷ luật tập tục của sự phụng sự ấy.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-śāstra style norm: a person identified as Pāraśava (Brahmin father, Śūdra mother) is assigned a life of service to the family/lineage and is urged to maintain that customary discipline without abandoning it.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on social and ethical duties. Here he explains a specific mixed-varṇa designation (Pāraśava) and prescribes the conduct expected of such a person—namely, continued service within the household/lineage.