Shloka 10
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
विप्रायां क्षत्रियो बाह्ूं सूतं स्तोमक्रियापरम् । वैश्यो वैदेहक॑ चापि मौद्गल्यमपवर्जितम्
viprāyāṃ kṣatriyo bāhūṃ sūtaṃ stomakriyāparam | vaiśyo vaidehakaṃ cāpi maudgalyam apavarjitam ||
Bhīṣma nói: Khi một Sát-đế-lỵ giao hợp với người nữ Bà-la-môn, sẽ sinh ra một con trai gọi là Sūta—bị xem như ở ngoài trật tự varṇa, nghề thường là xướng tụng lời tán dương và các việc phụ trợ (như đánh xe). Cũng vậy, khi một Phệ-xá giao hợp với nữ Bà-la-môn, sẽ sinh ra con trai gọi là Vaidehaka—bị coi là sa sút khỏi các nghi lễ quy định, thường được dùng vào việc trong nội cung và canh giữ; vì thế cũng được gọi là Maudgalya.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a normative dharma-style classification of offspring and occupations arising from unions across varṇa boundaries, emphasizing how traditional social theory links lineage, ritual status (saṃskāra), and prescribed work.
In Bhishma’s instruction during the Anushasana Parva, he enumerates categories such as Sūta and Vaidehaka (also called Maudgalya) and assigns them customary functions, as part of a broader discourse on social duties and order.