Shloka 46
Putra-Bheda: Kṣetraja, Kṛtaka, Apasada, and Saṃskāra Determinations (पुत्रभेद-निर्णयः)
पूज्या लालयितव्याश्ष स्त्रियो नित्यं जनाधिप । नरेश्वर! यदि स्त्रीकी रुचि पूर्ण न की जाय तो वह अपने पतिको प्रसन्न नहीं कर सकती और उस अवस्थामें उस पुरुषकी संतानवृद्धि नहीं हो सकती। इसलिये सदा ही स्त्रियोंका सत्कार और दुलार करना चाहिये
pūjyā lālayitavyāś ca striyo nityaṃ janādhipa | nareśvara! yadi strīkī ruci pūrṇa na kīyate to sā svapatiṃ prasannaṃ na karoti, tathā ca tasminn avasthāyāṃ tasya puruṣasya santāna-vṛddhir na bhavati | tasmāt sadā strīṇāṃ satkāraś ca lālanaṃ ca kartavyam, bharatanandana! striya eva gṛhasya lakṣmī bhavanti | unnatiṃ kāṅkṣatā puruṣeṇa tāsāṃ yathāvat satkāraḥ kartavyaḥ | sva-vaśe sthāpayitvā pālanena strī śrī-rūpā bhavati ||
Bhīṣma nói: “Hỡi bậc chúa tể loài người, phụ nữ phải luôn được tôn kính và chăm sóc bằng tình thương dịu dàng. Nếu những ước muốn và khuynh hướng của người nữ không được thỏa, nàng không thể vui lòng với chồng; và trong tình trạng ấy, dòng dõi của người đàn ông cũng không thể hưng thịnh nhờ con cái. Vì vậy, hỡi hậu duệ Bharata, hãy không ngừng dành cho phụ nữ sự kính trọng và âu yếm. Phụ nữ chính là Lakṣmī của gia thất. Người đàn ông cầu thịnh vượng phải biết tôn vinh họ cho phải đạo; khi gìn giữ và che chở họ trong khuôn phép gia đình, người nữ trở thành hiện thân của Śrī (phúc lộc).”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that household prosperity and continuity of lineage depend on honoring women with respect and affectionate care; women are described as the household’s Lakṣmī, and proper regard for them is presented as a key element of gṛhastha-dharma.
In the Anuśāsana Parva, Bhishma instructs King Yudhiṣṭhira on dharma. Here, within the discussion of marriage duties and praise of women (strī-praśaṃsā), he emphasizes the ethical and practical necessity of treating women with honor and tenderness for domestic harmony and prosperity.