Shloka 20
Varṇasaṃkara: Causes, Classifications, and Conduct-based Recognition (वर्णसंकरः—हेतु-जाति-आचारनिर्णयः)
आर्षे गोमिथुनं शुल्क केचिदाहुर्मुषैव तत् । अल्पो वा बहु वा राजन् विक्रयस्तावदेव स:
ārṣe gomithunaṁ śulkaṁ kecid āhur muṣaiva tat | alpo vā bahu vā rājan vikrayas tāvad eva saḥ ||
Bhīṣma nói: “Tâu đại vương, có kẻ cho rằng trong hôn phối kiểu Ārṣa, sính lễ được định là một đôi gia súc—một bò cái và một bò đực. Nhưng đó thực là một quan niệm sai lầm; bởi dù khoản trả ít hay nhiều, rốt cuộc cũng chỉ là một điều: biến thành việc bán cô gái.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that taking any payment as a condition of marriage—whether small or large—turns the act into a ‘sale’ (vikraya) of the bride, and is therefore ethically and dharmically objectionable, even if some try to justify it under the label of Ārṣa marriage.
In the Anuśāsana Parva’s dharma-instruction, Bhīṣma addresses the king (Yudhiṣṭhira) and clarifies a disputed point about the Ārṣa form of marriage: he rejects the idea that giving a cow and bull as ‘śulka’ is a valid prescription, arguing that it effectively constitutes commercialization of the maiden.