Shloka 14
Varṇasaṃkara: Causes, Classifications, and Conduct-based Recognition (वर्णसंकरः—हेतु-जाति-आचारनिर्णयः)
अन्यत्र जामया सार्ध प्रजानां पुत्र ईहते । दुहितान्यत्र जातेन पुत्रेणापि विशिष्यते
anyatra jāmayā sārdhaṁ prajānāṁ putra īhate | duhitānyatra jātena putreṇāpi viśiṣyate ||
Bhishma giải thích: “Thông thường, người ta mong có con trai để nối dõi. Nhưng trong những trường hợp ngoại lệ, một người con gái—nhất là người đã được thừa nhận đảm nhiệm vai trò như con trai—có thể được xem là trội hơn về địa vị và quyền thừa kế. Dẫu về sau có con trai ra đời, người con gái đã được công nhận như ‘con trai’ vẫn là đồng thừa kế với người ấy. Cũng vậy, nếu đem so với con trai nuôi, thì con gái ruột được coi là có quyền và phẩm giá cao hơn đối với gia sản của cha.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma states that while a son is generally sought for lineage, there are exceptions where a daughter—especially one accepted as fulfilling the son’s role—can share or even take precedence in inheritance, and a biological daughter can be regarded as superior to an adopted son in claim.
In the Anushasana Parva’s dharma-instruction setting, Bhishma is laying down nuanced rules about heirs and succession, clarifying exceptional cases involving a daughter treated as a son and comparisons between a natural daughter and an adopted son.