Shloka 22
भीष्मजीने कहा--भारत! मनुष्योंके हितसे सम्बन्ध रखनेवाला जो कोई भी कर्म है
bhīṣma uvāca | bhāryā patyṛtvijācāryāḥ śiṣyopādhyāya eva ca | mṛṣokte daṇḍam arhanti nety āhur apare janāḥ ||
Bhīṣma nói: “Hỡi Bharata! Mọi hành vi liên quan đến lợi ích của con người đều được xét theo trật tự đã định (vyavasthā). Khi các bậc hiền trí cùng hội họp và quyết rằng: ‘Cô gái này nên gả cho người đàn ông kia’, thì chính sự định đoạt ấy là điều ấn định hôn sự. Kẻ nói dối để đảo ngược sự định đoạt ấy phải gánh tội. Vợ, chồng, vị tế sư chủ lễ (ṛtvij), thầy (ācārya), học trò và người giảng dạy (upādhyāya) — nếu ai trong số họ nói dối trái với trật tự ấy — cũng đáng chịu hình phạt. Tuy vậy, có người khác lại cho rằng những người ấy không nên bị trừng phạt vì điều đó.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
False speech is ethically serious because it disrupts dharma and social arrangements meant for human welfare; therefore even socially respected roles (spouses, priests, teachers, students) can be liable to punishment for lying—though Bhishma notes that some authorities dispute this liability.
In Bhishma’s instruction on dharma, he discusses accountability for speech and conduct. He lists key social and religious roles and states that if they lie, they deserve punishment, while also recording an alternative opinion that exempts them.