Shloka 18
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
विशेषेण तु राजेन्द्र वत्रहा पाकशासन: । उसका रूप देखकर देवता, गन्धर्व और दानव भी मतवाले हो जाते थे। राजेन्द्र! वृत्रासुरका वध करनेवाले पाकशासन इन्द्र उस स्त्रीपर विशेषरूपसे आसक्त थे ।।
viśeṣeṇa tu rājendra vṛtrahā pākaśāsanaḥ | tasyā rūpaṃ dṛṣṭvā devatā gandharvāś ca dānavāś ca matta-bhāvam āpadyante sma | rājendra vṛtrāsura-vadha-kartā pākaśāsana indras tasyāṃ striyāṃ viśeṣata āsakta āsīt || nārīṇāṃ carita-jñaś ca devaśarmā mahāmuniḥ |
Bhīṣma nói: “Ôi bậc vương giả! Pākaśāsana Indra—kẻ sát hại Vṛtra—đặc biệt si mê người đàn bà ấy. Chỉ cần thấy dung sắc của nàng, ngay cả chư thiên, Gandharva và Dānava cũng say cuồng vì dục vọng. Vì thế, ôi bậc vua tối thượng, Indra lừng danh diệt Vṛtrāsura đã bị nàng cuốn hút một cách rõ rệt. Còn Devaśarmā, vị đại ẩn sĩ, là người am tường đường lối và hành trạng của nữ nhân.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even the mightiest—Indra himself—can be overpowered by attraction; therefore dharma requires vigilance, restraint, and discernment, especially for rulers whose lapses can have wider consequences.
Bhīṣma describes a woman whose beauty overwhelms even celestial beings, emphasizing that Indra (Vṛtra’s slayer) became particularly attached to her, and he introduces Devaśarmā as a sage knowledgeable about women’s conduct, setting up further counsel or exemplum.