Shloka 20
Vipula’s Yogic Protection of the Guru’s Household (विपुलस्य योगरक्षा / Vipulasya Yogarakṣā)
याश्न शश्वद् बहुमता रक्ष्यन्ते दयिता: स्त्रिय: । अपि ता: सम्प्रसज्जन्ते कुब्जान्धजडवामनै:
yāś ca śaśvad bahumatā rakṣyante dayitāḥ striyaḥ | api tāḥ samprasajjante kubjāndhajaḍavāmanaiḥ ||
Bhīṣma nói: Ngay cả những người phụ nữ luôn được tôn kính, được chồng yêu thương và canh giữ cẩn mật, vẫn có thể sa vào ràng buộc—dẫu với kẻ gù lưng, mù lòa, đần độn hay thấp bé. Ý rằng: chỉ dựa vào sự bảo vệ bên ngoài hay danh giá trong xã hội thì chưa đủ để giữ vững đạo hạnh; còn cần tỉnh giác và kỷ luật nội tâm.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma emphasizes that external safeguards—status, honor, affection, and even constant guarding—do not guarantee ethical stability. Human desire and vulnerability can override circumstances; therefore dharma requires inner restraint, discernment, and continuous vigilance rather than reliance on appearances or social arrangements.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing on conduct and moral caution. Here he illustrates, through a pointed observation, that even well-protected and respected women may become entangled in improper relations, underscoring the broader lesson about the unpredictability of desire and the need for disciplined conduct.