Shloka 37
अपनी पत्नी सत्यवतीको गर्भवती अवस्थामें देखकर भृगुश्रेष्ठ महर्षि ऋचीकका मन खिन्न हो गया ।।
bhīṣma uvāca | svāṁ patnīṁ satyavatīṁ garbhiṇīm avalokya bhṛguśreṣṭhasya maharṣeḥ ṛcīkasya manaḥ khinnaṁ babhūva | vyatyāsena upayuktaḥ te caruḥ vyaktaḥ bhaviṣyati | vyatyāsaḥ pādape cāpi suvyaktaṁ te kṛtaḥ śubhe |
Bhīṣma nói: Thấy vợ mình là Satyavatī đang mang thai, đại hiền Ṛcīka—bậc tối thượng trong dòng Bhṛgu—lòng buồn phiền. Ngài nói: “Hỡi người nữ cát tường, rõ ràng nàng đã dùng phần cháo tế (caru) theo cách đảo ngược. Cũng vậy, trong việc ôm lấy các thân cây, các người đã hoán đổi cho nhau—điều ấy hiện ra rất rõ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that dharmic acts, especially rites involving vows and offerings, depend on correct intention and correct procedure; a reversal (vyatyāsa) in what is meant for whom can invert results and create lasting consequences for family and lineage.
Ṛcīka sees Satyavatī pregnant and realizes that the caru meant for a particular purpose has been used in an interchanged way; he also infers a similar interchange connected with the prescribed act involving trees, and he voices his distress and certainty that the reversal has occurred.