Shloka 12
पात्रलक्षण-परिक्षा (Pātra-Lakṣaṇa Parīkṣā) — Criteria for a Worthy Recipient
यतक्षायं प्रभवति प्रेत्य यत्र च गच्छति । वेदैष मार्ग स्वर्गस्य तथैव नरकस्य च
yat kṣayāyaṁ prabhavati pretya yatra ca gacchati | vedaiṣa mārgaḥ svargasya tathaiva narakasya ca ||
Bhīṣma nói: “Nguyên lý mà từ đó một hữu tình sinh khởi, và sau khi chết lại đi về đó—cùng với con đường Veda dẫn đến thiên giới, và cũng chính con đường dẫn đến địa ngục—tất cả đều phải được nhận biết qua Veda. Trong lời dạy này, Bhīṣma nhấn mạnh rằng sự ưu thắng chân thật nằm ở chỗ biết dharma và sống theo dharma; bởi tri kiến ấy dẫn dắt nguồn gốc, hạnh nghiệp và đích đến cuối cùng.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that the Veda is the authoritative guide to understanding a being’s origin and post-death destination, and to discerning the moral pathways that lead to heaven (svarga) or hell (naraka). Ethical living is therefore inseparable from right knowledge of dharma.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction on dharma. Here he frames the discussion in terms of ultimate outcomes—where one comes from and where one goes after death—linking these to Vedic knowledge of the paths of merit and demerit.