Shloka 9

Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu

Gṛhastha-Vrata

Devanagari script

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें गौतमी ब्राह्मणी; व्याध

Transliteration

madirāśvasya putras tu dyutimān nāma pārthivaḥ | mahābhāgo mahātejā mahāsattvo mahābalaḥ ||

Translation

Vaiśampāyana nói: Con trai của Madirāśva trở thành một vị vua nổi danh với tên Dyutimān—người có phúc phần lớn, rực rỡ uy quang, mạnh mẽ về nội lực và kiên định, lại hùng cường về sức mạnh. Từ đây, lời kể rời khỏi cuộc đối thoại đạo lý trước đó để hướng sang dòng dõi và phẩm chất của bậc quân vương, nêu rõ rằng sự xuất chúng của vương quyền phải đặt nền trên đức hạnh, khí lực và tầm vóc đạo đức.

Word by Word

• मदिरा: of Madirā
• मदिरा: Sambandha
• Type: Noun
• Root: मदिरा
• Form: Feminine, Genitive, Singular

• अश्वस्य: of the horse / of Aśva (name)
• अश्वस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: अश्व
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• द्युतिमान्: splendid, radiant
• द्युतिमान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: द्युतिमत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• नाम: name
• नाम: Karma
• Type: Noun
• Root: नामन्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• पार्थिवः: king, ruler
• पार्थिवः: Karta
• Type: Noun
• Root: पार्थिव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महाभागः: very fortunate, illustrious
• महाभागः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महाभाग
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महातेजाः: of great splendor/energy
• महातेजाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महातेजस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महासत्त्वः: of great courage/strength of character
• महासत्त्वः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महासत्त्व
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महाबलः: very strong
• महाबलः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महाबल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Madirāśva
• Dyutimān

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the ideal qualities of a ruler—splendor, strength, steadfast character, and noble fortune—implying that kingship is validated not merely by birth but by manifest virtues and moral stature.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana introduces (or continues) a genealogical-narrative segment by naming Madirāśva’s son as King Dyutimān and describing his eminent qualities, marking a transition from the preceding dialogue to a focus on royal lineage and character.