Shloka 38
Bhīṣma’s Yogic Departure, Royal Cremation, and Gaṅgā’s Lament (भीष्मस्य योगयुक्त्या देहत्यागः, पितृमेधः, गङ्गाविलापः)
अप्येवात्मवध॑ लोके राजंस्त्वं बहु मन्यसे । न हि प्रतिज्ञा या दत्ता तां प्रहातुमरिंदम
apy evātmavadhaṁ loke rājan tvaṁ bahu manyase | na hi pratijñā yā dattā tāṁ prahātum arindama ||
Bhishma nói: “Muôn tâu Đại vương, chẳng lẽ ngài thật sự xem việc tự hủy thân nơi cõi đời này là con đường lớn hơn sao? Lời thệ đã ban ra thì không nên bỏ, hỡi bậc hàng phục kẻ thù. Ngài đã gánh lấy bổn phận đánh bại địch thủ và trị dân bằng công lý; để sầu khổ xui khiến đến ý định tự vẫn tức là rời bỏ chí nguyện chính đạo ấy.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A solemn vow (pratijñā) binds ethically; abandoning it out of grief—especially by choosing suicide—is presented as a fall from dharma, particularly for a ruler whose duty is just protection and governance.
Bhishma addresses a king who is contemplating self-destruction due to sorrow. He rebukes the idea and urges the king to uphold his pledged duty of righteous rule rather than renounce it in despair.