Shloka 23

कीर्तिलिक्ष्मीर्धतिश्वैव स्वर्गमार्गस्तथैव च । यत्रैष संस्थितस्तत्र देवो विष्णुस्त्रिविक्रम:,ये त्रिविक्रम विष्णुदेव जहाँ विद्यमान हैं, वहीं कीर्ति, लक्ष्मी, धृति तथा स्वर्गका मार्ग है

kīrti-lakṣmīr dhṛtiś caiva svarga-mārgaḥ tathaiva ca | yatraiṣa saṃsthitas tatra devo viṣṇus trivikramaḥ ||

Bhīṣma nói: “Ở nơi nào đức Viṣṇu, bậc Trivikrama, hiện diện vững bền, nơi ấy cũng ngự trị danh tiếng và phú quý, sự kiên định của tâm, và chính con đường dẫn đến cõi trời.”

कीर्तिःfame, renown
कीर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootकीर्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
लक्ष्मीःfortune, prosperity (Lakshmi)
लक्ष्मीः:
Karta
TypeNoun
Rootलक्ष्मी
FormFeminine, Nominative, Singular
धृतिःsteadfastness, fortitude
धृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootधृति
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
स्वर्गमार्गःpath to heaven
स्वर्गमार्गः:
Karta
TypeNoun
Rootस्वर्गमार्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
एषःthis (he)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
संस्थितःstanding, present, established
संस्थितः:
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु: स्था)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
देवःthe god, deity
देवः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रिविक्रमःTrivikrama (Vishnu as the three-strider)
त्रिविक्रमः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिविक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
V
Viṣṇu
T
Trivikrama
S
Svarga

Educational Q&A

The verse teaches that where Viṣṇu is truly established—externally through worship and internally through dharmic alignment—there naturally arise auspicious outcomes: honorable reputation (kīrti), prosperity (lakṣmī), inner resolve (dhṛti), and a righteous course leading to heavenly merit (svarga-mārga).

In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and religious merit. Here he praises Viṣṇu (as Trivikrama), asserting that the Lord’s presence is the locus of auspicious virtues and the right path, reinforcing devotion as a support for ethical life.