Shloka 18
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
Devanagari script
तत्र चैव रमन्तीमे भूतसंघा: शुचिस्मिते । न च भूतगणैर्देवि विनाहं वस्तुमुत्सहे,पवित्र मुसकानवाली देवि! ये मेरे भूतगण श्मशानमें ही रमते हैं। इन भूतगणोंके बिना मैं कहीं भी रह नहीं सकता
Transliteration
tatra caiva ramantī me bhūtasaṅghāḥ śucismite | na ca bhūtagaṇair devi vināhaṃ vastum utsahe ||
Translation
Maheshvara nói: “Chỉ ở nơi ấy thôi—hỡi Nữ thần có nụ cười trong sạch, dịu hiền—các đoàn chúng hữu tình của ta mới vui thích cư ngụ. Và, hỡi Devi, không có những bầy chúng linh thể ấy, ta chẳng nỡ ở lại bất cứ nơi nào.”
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
रमन्तिthey delight/enjoy
रमन्ति:
TypeVerb
Rootरम्
FormLat (present), 3rd, plural, Parasmaipada
इमेthese
इमे:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine, nominative, plural
भूत-संघाःgroups of beings/spirits
भूत-संघाः:
Karta
TypeNoun
Rootभूत-संघ
Formmasculine, nominative, plural
शुचि-स्मितेO one with a pure smile
शुचि-स्मिते:
Sampradana
TypeAdjective
Rootशुचि-स्मित
Formfeminine, vocative, singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भूत-गणैःby/with the hosts of spirits
भूत-गणैः:
Karana
TypeNoun
Rootभूत-गण
Formmasculine, instrumental, plural
देविO goddess
देवि:
Sampradana
TypeNoun
Rootदेवी
Formfeminine, vocative, singular
विनाwithout
विना:
TypeIndeclinable
Rootविना
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Formnominative, singular
वस्तुम्to dwell/to stay
वस्तुम्:
TypeVerb
Rootवस्
Formtumun (infinitive)
उत्सहेI am able/I dare
उत्सहे:
TypeVerb
Rootउत्सह्
FormLat (present), 1st, singular, Atmanepada
Speaker
श्रीमहेश्वर उवाच
Characters & Entities
Ś
Śrī Maheśvara (Śiva)D
Devī (Pārvatī/Umā, addressed as śucismitā)B
bhūtasaṅghāḥ/bhūtagaṇāḥ (Śiva’s attendant hosts)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes