Shloka 43
Śatarudrīya-prabhāva and Rudra’s Supremacy (शतरुद्रीयप्रभावः)
क्यों आपके ललाटमें तीसरा नेत्र प्रकट हुआ? किसलिये आपने पक्षियों और वनोंसहित पर्वतको दग्ध किया और देव! फिर किसलिये आपने उसे पूर्वावस्थामें ला दिया। मेरे इन पिताको आपने जो पूर्ववत् वृक्षोंसे आच्छादित कर दिया, इसका क्या कारण है? ।।
śrīmaheśvara uvāca |
sthāne saṁśayitu devi dharmajñe priyabhāṣiṇī |
tvadṛte māṁ hi vai praṣṭuṁ na śakyaṁ kenacit priye ||
prakāśaṁ yadi vā guhyaṁ priyārthaṁ prabravīmy aham |
śṛṇu tat sarvam akhilam asyāṁ saṁsadi bhāmini ||
sarveṣām eva lokānāṁ kūṭasthaṁ viddhi māṁ priye |
madadhīnāstrayo lokā yathā viṣṇau tathā mayi |
sraṣṭā viṣṇur ahaṁ goptā ity etad viddhi bhāmini ||
tasmād yadā māṁ spṛśati śubhaṁ vā yadi vetarat |
tathaivedaṁ jagat sarvaṁ tattad bhavati śobhane ||
netre me saṁvṛte devi tvayā bālyād anindite |
naṣṭālokaḥ tadā lokaḥ kṣaṇena samapadyata ||
Śrī Maheśvara nói: “Nghi hoặc của nàng là phải lẽ, hỡi nữ thần—bậc hiểu biết dharma và nói lời dịu dàng. Ái thê của ta, ngoài nàng ra không ai có thể hỏi ta điều ấy. Dù là chuyện công khai hay điều bí mật, vì nàng ta sẽ nói hết. Hãy nghe trọn vẹn mọi điều ngay tại hội chúng này, hỡi người rạng ngời. Hãy biết ta, người yêu dấu, là nền tảng bất động ở trong mọi thế giới. Ba cõi nương tựa nơi ta, cũng như nương tựa nơi Viṣṇu. Hãy hiểu, hỡi giai nhân: Viṣṇu là đấng sáng tạo, còn ta là đấng hộ trì. Vì thế, khi điều cát tường—hay trái lại—chạm đến ta, toàn thể vũ trụ cũng trở nên cát tường hay bất tường tương ứng, hỡi người đẹp. Khi nàng vì ngây thơ trẻ dại mà khép đôi mắt ta lại, hỡi nữ thần vô tì vết, thế gian lập tức chìm vào bóng tối; chỉ trong một sát-na, ánh sáng của nó đã mất.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The passage frames Śiva as the steady cosmic ground and protector: the universe mirrors the state that ‘touches’ the divine—auspiciousness or its opposite. It also articulates a complementary theology: Viṣṇu as creator and Śiva as guardian, emphasizing cosmic interdependence and responsibility.
In response to Devī’s doubt, Śiva affirms that her question is appropriate and uniquely intimate. He then explains that when she playfully closed his eyes, the world instantly lost its light—setting up the mythic rationale for subsequent events (such as the manifestation of another source of light/vision).